دیدن یک لکه گرد بدون مو، به‌ویژه وقتی ناگهانی پیدا شده، میتواند نگران‌کننده باشد. ریزش موی سکهای یا آلوپسی آرهآتا با کم‌پشتی ارثی و ریزش منتشر تفاوت دارد؛ در این بیماری سیستم ایمنی به فولیکول مو حمله میکند و رشد مو را متوقف میکند. موضوع صرفاً «ضعیف شدن ریشه» یا کمبود یک ویتامین نیست و درمانش هم مسیر خودش را دارد.
ریزش موی سکهای (آلوپسی آرهآتا) یک بیماری خودایمنی است که لکههای گرد و صاف بدون مو در سر، ریش، ابرو یا بدن ایجاد میکند. واگیردار نیست و فولیکول مو در آن معمولاً زنده می‌ماند، برای همین مو امکان رشد دوباره دارد؛ هرچند زمان و میزان آن قابل تضمین نیست و بیماری ممکن است عود کند.
درمان بر اساس وسعت ریزش، سن و مدت بیماری انتخاب میشود: برای لکههای محدود، تزریق کورتون در ضایعه یا داروهای موضعی رایج‌اند و برای موارد شدید، داروهای سیستمیک مثل برخی مهارکننده‌های JAK با بررسی تخصصی مطرح می‌شوند.
آیا هر لکه بدون مو، ریزش موی سکهای است؟
خیر. عفونت قارچی پوست سر، کشیدن مو، ریزش ناشی از کشش و بیماری‌هایی که اسکار ایجاد می‌کنند هم می‌توانند لکه بدون مو ایجاد کنند. در آلوپسی آرهآتا پوست داخل لکه معمولاً صاف و بدون التهاب است و گاهی موهای کوتاه و «علامت تعجبی» در لبه آن دیده میشود، اما ظاهر پوست به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. [۱]
در معاینه، الگوی ریزش، ابرو و مژه، ریش و گاهی ناخن‌ها (که ممکن است فرورفتگی‌های ریز داشته باشند) بررسی میشود. آزمایش بر اساس علائم و سابقه انتخاب میشود و همه افراد به یک مجموعه ثابت آزمایش خودایمنی نیاز ندارند. اگر درد، زخم یا پوسته‌ریزی قابل‌توجه دارید، حتماً مطرح کنید؛ این‌ها الگوی معمول ریزش سکهای نیستند.
ریزش موی سکهای چه انواعی دارد؟
| نوع | توضیح |
|---|---|
| لکه‌ای (شایع‌ترین) | یک یا چند لکه گرد یا بیضی بدون مو در سر یا ریش |
| منتشر | کم‌پشتی ناگهانی و گسترده که ممکن است با ریزش‌های دیگر اشتباه شود |
| توتالیس | ریزش تمام موی سر |
| یونیورسالیس | ریزش موی سر و تمام بدن، از جمله ابرو و مژه |
| افیازیس | ریزش به شکل نوار در پشت و کناره‌های سر؛ معمولاً به درمان کندتر پاسخ می‌دهد |
درمان ریزش موی سکهای بر چه اساسی انتخاب میشود؟
سن، وسعت ریزش، مدت بیماری، درگیری ابرو و مژه و اثر بیماری بر زندگی روزمره در انتخاب درمان مهم‌اند. آکادمی پوست آمریکا گزینه‌های اصلی را این‌طور خلاصه میکند: [۲]
- تزریق کورتون در ضایعه: برای لکههای محدود در بزرگسالان، از رایج‌ترین درمان‌هاست. این تزریق با مزوتراپی تقویتی مو یکی نیست و برنامه آن را پزشک تعیین میکند.
- کورتون موضعی و داروهای موضعی دیگر: به‌ویژه در کودکان یا افرادی که تزریق برایشان مناسب نیست.
- ایمونوتراپی موضعی: در بعضی موارد گسترده‌تر، در مراکز تخصصی.
- داروهای سیستمیک و مهارکننده‌های JAK: برای ریزش شدید و گسترده، برخی از این داروها تأیید شده‌اند و پیشرفت مهمی در درمان بوده‌اند؛ اما بررسی ایمنی، آزمایش‌های پیش از شروع و پایش منظم لازم دارند. [۳]
برای آشنایی با تفاوت کاربرد داروهای JAK در ریزش سکهای و ریزش ارثی، راهنمای روش‌های جدید رویش مو را بخوانید.
آیا موها در ریزش سکهای دوباره رشد می‌کنند؟
در این بیماری فولیکول‌ها معمولاً از بین نمی‌روند و امکان رشد دوباره وجود دارد؛ بعضی لکههای کوچک حتی بدون درمان بهتر می‌شوند. اما زمان و میزان پاسخ قابل تضمین نیست و احتمال عود یا ظاهر شدن لکههای تازه هم وجود دارد. موهای تازه ممکن است در ابتدا نازک یا کم‌رنگ باشند و به‌تدریج به رنگ و ضخامت معمول برسند.
از ابتدا بپرسید پاسخ درمان چه زمانی بررسی میشود و اگر لکه تازه‌ای ظاهر شد چه باید کرد. عکس با نور و زاویه ثابت کمک میکند تغییرات کوچک از دست نروند، ولی جای معاینه را نمی‌گیرد. عود به معنی اشتباه بودن درمان قبلی نیست؛ بخشی از سیر طبیعی بیماری میتواند باشد.
PRP و مزوتراپی جای درمان اصلی ریزش سکهای را می‌گیرند؟
شواهد هر روش را باید برای همین بیماری سنجید؛ نتایج یک روش در ریزش ارثی را نمی‌توان مستقیم به ریزش سکهای تعمیم داد. مطلب تفاوت PRP و مزوتراپی برای شناخت این مرز مفید است. درمان اختصاصی را بدون هماهنگی کنار نگذارید و اگر روش مکملی پیشنهاد شد، دلیل و انتظار از آن را بپرسید.
در زندگی روزمره چه مراقبت‌هایی لازم است؟
- مواد محرک مثل سیر، پیاز یا ترکیبات نامشخص را روی لکه نمالید؛ ممکن است التهاب و سوختگی ایجاد کنند.
- پوست بدون مو را از آفتاب محافظت کنید؛ کلاه یا پوشش راحت انتخاب مناسبی است.
- اگر ابرو یا مژه درگیر شده، درباره راه‌های محافظت از چشم و گزینه‌های آرایشی سؤال کنید.
- اگر ریزش مو باعث اضطراب یا کناره‌گیری از جمع شده، آن را مطرح کنید؛ این هم بخشی از نیاز درمانی شماست.
در مطب دکتر پریسا ابراهیمی در میرداماد تهران، ریزش موی سکهای با معاینه دقیق و برنامه پیگیری مشخص بررسی میشود و برای موارد گسترده که درمان سیستمیک لازم دارند، مسیر ارجاع تخصصی توضیح داده میشود. برای مسیر کلی بررسی مو، راهنمای درمان ریزش مو در تهران را ببینید.
پرسش‌های متداول درباره ریزش موی سکهای
ریزش موی سکهای واگیردار است؟
خیر. آلوپسی آرهآتا بیماری خودایمنی است و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. اما تشخیص باید درست باشد، چون بعضی بیماریهای عفونی ظاهر مشابه دارند.
علت ریزش موی سکهای چیست؟
در این بیماری سیستم ایمنی به فولیکولهای مو حمله میکند. زمینه ژنتیکی نقش دارد و گاهی با بیماریهای خودایمنی دیگر همراه است؛ استرس ممکن است در بعضی افراد محرک باشد، اما علت اصلی نیست.
ریزش موی سکهای خودبهخود خوب میشود؟
بعضی لکههای کوچک ممکن است بدون درمان در چند ماه بهتر شوند، اما این قابل پیشبینی نیست و احتمال عود وجود دارد. درمان میتواند رشد دوباره را سریعتر و قابلپیشبینیتر کند.
اگر بیماری برگشت یعنی درمان اشتباه بوده؟
خیر. عود میتواند بخشی از سیر بیماری باشد. وضعیت دوباره ارزیابی میشود و برنامه متناسب با شرایط جدید تنظیم میشود.
ریزش سکهای ریش چگونه درمان میشود؟
اصول تشخیص و درمان ریزش سکهای ریش مشابه سر است و معمولاً با درمان موضعی یا تزریق در ضایعه شروع میشود؛ انتخاب نهایی با معاینه است.
داروهای JAK برای همه بیماران مناسب‌اند؟
خیر. این داروها برای موارد شدید و گسترده و پس از بررسی ایمنی تجویز می‌شوند، آزمایش و پایش منظم لازم دارند و تصمیم درباره آن‌ها تخصصی است.
میرداماد، نفت جنوبی، کوچه تابان، پلاک ۱۰، واحد ۱۷ · شنبه و چهارشنبه ۱۰ تا ۱۳:۳۰، سایر روزها ۱۶ تا ۲۰
منابع
این مقاله برای آگاهی عمومی نوشته و توسط پزشک بازبینی شده است و جای معاینه، تشخیص یا برنامه درمان فردی را نمی‌گیرد. داروها و روش‌های ذکرشده را بدون نظر پزشک استفاده نکنید.